Dolina Trzech Stawów

Dolina Trzech Stawów leży niespełna 5 km na wschód od centrum, w dzielnicy Muchowiec. Z dachu Spodka widać ją wprost — pas zieleni, trzy lustra wody i niski budynek lotniska Muchowiec na horyzoncie. Cały kompleks ma około 60 hektarów, z czego znaczną część zajmują same stawy. To największe miejsce rekreacji wodnej w granicach Katowic — i jedno z niewielu w Polsce, gdzie można poleżeć na plaży, wypożyczyć kajak i oglądać startujące szybowce w odległości pięciu minut spaceru.

Pierwsze wrażenie zależy od pory roku. W lipcowe popołudnie — to plaża jak nad jeziorem mazurskim: leżaki, parawany, dzieciaki w wodzie, zapach grilla z bocznych ścieżek. W październiku — spokojna ścieżka spacerowa, garstka kijkarzy i puste pomosty. Zimą lód na stawach przyciąga łyżwiarzy (oficjalne lodowisko nie powstaje, ale tradycja wchodzenia na taflę w sezonowych warunkach trzyma się od kilku dekad).

Główne wejście znajduje się od strony ul. Trzech Stawów, gdzie kończy się trasa rowerowa biegnąca z centrum. Tu jest też największy parking, kawiarnia, wypożyczalnia sprzętu i pierwszy ze stawów — Hubertus I.

Wbrew pozorom stawy Doliny nie są naturalne. To zbiorniki powstałe w wyniku osiadań pogórniczych — kopalnie „Murcki” i „Wujek” fedrowały tu przez ponad sto lat, a teren powyżej pokładów stopniowo zapadał się o kilka metrów. Tam, gdzie zapadliska zbierały wodę gruntową i deszczową, powstały rozlewiska. W l. 50. i 60. XX w. uregulowano ich brzegi, oczyszczono dna, powstały trzy oddzielne zbiorniki. Nazwę „Hubertus” zaczerpnięto od dawnego folwarku Huberta, który leżał w pobliżu jeszcze w XIX w.

Hubertus I — największy, około 7 hektarów. To na nim znajduje się plaża, wypożyczalnia kajaków, SUP-ów i rowerów wodnych. Woda w sezonie jest regularnie badana sanepidem, dno piaszczyste, brzegi w dużej części umocnione. Głębokość średnia — 2-3 metry, lokalnie do 5 m.

Hubertus II — mniejszy, węższy, wykorzystywany głównie przez wędkarzy. Liczne pomosty, brak plaży, gęsta roślinność wokół brzegów. Polski Związek Wędkarski wydziela tu sektory dla członków. Hubertus III — najbardziej dziki ze wszystkich, pływać tu nie wolno (zbiornik niestrzeżony, formalnie pełni rolę zaplecza ekologicznego). Otoczony szuwarami, z dużą populacją kaczek krzyżówek, czapli siwych, łabędzi. To dobry punkt dla obserwacji ptaków o świcie.

Plaża nad Hubertusem I jest piaszczysta, długa na blisko 200 metrów. W sezonie (czerwiec-wrzesień) działa ratownik WOPR, są wyznaczone sektory pływania i strefa dla niepływających, prysznice i przebieralnie. Wstęp jest bezpłatny — to jedno z niewielu kąpielisk w Polsce, gdzie nie pobiera się opłaty za wejście. Leżaków nie ma do wynajęcia, ale po trawie pod drzewami można się rozłożyć z kocem bez problemu.

Wypożyczalnia sprzętu wodnego działa zwykle od maja do końca września, w godzinach 10-19 (w weekendy dłużej). Oferta — kajaki dwuosobowe (około 30 zł/h), deski SUP (40 zł/h), rowery wodne (50 zł/h za czterosobowy). Ceny mogą się różnić zależnie od operatora — koncesja zmienia się co kilka lat.

Na lądzie — wypożyczalnia rowerów (kompleks ma także stację Roweru Metropolitalnego), boisko do siatkówki plażowej, kilka punktów małej gastronomii (lody, kebab, kawa, piwo z beczki). W weekendy przyjeżdżają tu food trucki. Wieczorem, gdy słońce zachodzi nad lotniskiem Muchowiec, plaża zamienia się w nieformalny punkt spotkań młodzieży — z głośnikami, kocami, ogniskami w wyznaczonych miejscach.

Dolina Trzech Stawów jest jednym z węzłów Velostrady Górnośląskiej — dwukierunkowej trasy rowerowej, która z Brynowa (Park Kościuszki) prowadzi przez Muchowiec aż do Mysłowic. Asfaltowy nawierzchni, pełna separacja od ruchu samochodowego, oświetlenie nocą. Z centrum Katowic rowerem dojeżdża się tu w 15-20 minut.

Wokół samych stawów wytyczono pętlę spacerowo-rowerową — około 4 km, z naturalnymi nawierzchniami. Trasa jest płaska, nadająca się również dla rolkarzy. Część ścieżek wchodzi w sąsiedni Las Murckowski, łącząc się z systemem szlaków leśnych. Kto ma kondycję, w jeden dzień rowerem objedzie Dolinę, las i wróci przez Park Kościuszki — pętla około 30 km.

Punkty serwisowe i stojaki rowerowe rozmieszczono przy każdym z głównych wejść. Działa też stacja samoobsługowej naprawy roweru (pompa, klucze, łatki) — przy parkingu od ul. Trzech Stawów. W sezonie regularnie organizowane są tu rajdy rowerowe i nieformalne wyścigi MTB w sąsiednim lesie.

To, co odróżnia Dolinę Trzech Stawów od typowego parku miejskiego, to sąsiedztwo. Tuż za południową krawędzią kompleksu zaczyna się trawiasty pas lotniska sportowego Muchowiec — najstarszego lotniska w regionie (1923 r., wówczas pierwsze cywilne lotnisko na polskim Górnym Śląsku). Dziś działa tu Aeroklub Śląski, latają szybowce, awionetki, motoszybowce. Z plaży Hubertusa I doskonale widać starty i lądowania. Co kilka lat odbywają się tu pikniki lotnicze i pokazy akrobatyczne — wówczas Dolina pęka w szwach, ściągając kilkadziesiąt tysięcy widzów.

Od wschodu kompleks graniczy z Lasem Murckowskim — największym kompleksem leśnym Katowic. Przejście jest płynne, ścieżki spacerowe Doliny przechodzą prosto w leśne. Dla rodzin z dziećmi to wygodne połączenie: pierwsza godzina nad wodą, druga w lesie. Las daje cień w upały i schronienie przed wiatrem zimą.

Na północ — Muchowiec, dzielnica głównie zielona, z polami golfowymi (Śląski Klub Golfowy istnieje od 1924 r.) i kompleksem MOSiR. Cała ta strefa, od Stawów po Las Murckowski, tworzy największy zwarty obszar rekreacyjny Katowic — pas zieleni długi na 8 km.

Dolina Trzech Stawów przez lata gościła kilka cyklicznych imprez muzycznych, w tym najważniejszą — Tauron Nowa Muzyka. Festiwal odbywał się tu w pierwszej dekadzie XXI w. (od 2006 r. do 2014 r. w różnych lokalizacjach Doliny), zanim przeniósł się na teren Strefy Kultury. To z Doliny zaczęła się legenda Nowej Muzyki — sceny rozstawiane na łąkach, publiczność na kocach, line-up z elektroniką, jazzem, hip-hopem.

Obecnie kompleks gości głównie wydarzenia rekreacyjne. Pikniki rodzinne, biegi charytatywne (klasycznie czerwcowy „Bieg Kotów”), zawody triathlonowe (lokalne edycje przy odpowiedniej temperaturze wody), zawody wędkarskie. W sezonie letnim niemal w każdy weekend dzieje się coś — sprawdza się aktualny harmonogram na stronach miasta lub MOSiR Katowice.

Dla biegaczy — co tydzień odbywa się tu parkrun Katowice (sobota, 9:00, dystans 5 km, start od strony ul. Trzech Stawów). Bieg jest darmowy, otwarty dla każdego, regularnie startuje 100-200 osób. Po biegu — kawa w pobliskiej kawiarence.

Cały teren jest darmowy i dostępny 24/7. Płatne pozostają jedynie atrakcje komercyjne (wypożyczalnie sprzętu wodnego, niektóre punkty gastronomiczne, sezonowe atrakcje dla dzieci). Pies dozwolony na całym terenie spaceru, oprócz strefy kąpieliska — tu obowiązują ogólne zasady ochrony zdrowia.

Dojazd komunikacją miejską jest możliwy, choć mniej wygodny niż w przypadku centralnych atrakcji. Autobusy linii 109, 110, 295, 670 kursują z centrum w stronę Muchowca — wysiadamy na przystankach „Trzech Stawów” lub „Muchowiec Lotnisko” (w zależności od linii, 2-3 minuty pieszo do plaży). Z Dworca Katowice — przejazd zajmuje około 20 minut. Dla pieszych — z centrum (Rynek) około 50 minut spacerem przez Park Kościuszki.

Samochodem — kilka dużych parkingów. Główny przy ul. Trzech Stawów (kilkaset miejsc, bezpłatny), drugi od strony ul. Pułaskiego, trzeci przy lotnisku Muchowiec. W upalne weekendy lipca i sierpnia parkingi się zapełniają już przed południem — najlepiej przyjechać przed 11:00 albo dojechać rowerem. Velostrada Górnośląska kończy się dosłownie 100 metrów od plaży, więc rowerem jest naprawdę najwygodniej.

Dla osób z niepełnosprawnościami — większość ścieżek ma utwardzoną nawierzchnię, plaża jest dostępna z pomocą wózków terenowych (rezerwacja u operatora kąpieliska). Toalety dostosowane przy budynku WOPR.

Najlepszy okres na Dolinę to czerwiec-wrzesień. Plaża żyje wówczas pełnią — woda 20-22°C, ratownik na służbie, wypożyczalnie otwarte. Lipiec i sierpień to oczywiście tłok: w upalne weekendy trzeba się pogodzić z setkami osób na piasku. Kto woli spokój, niech wybierze poranek (do 10:00) albo wieczór (po 18:00).

Maj i wrzesień — to dobre miesiące dla rowerzystów i biegaczy, przed/po sezonie kąpielowym. Tłumów mniej, woda jeszcze (lub już) chłodna. Październik i listopad — pora dla obserwatorów ptaków, gdy nad stawami zatrzymują się przelotne stada kaczek. Zimą bywa pięknie, gdy stawy zamarzną — ale wchodzenie na lód to ryzyko własne, oficjalnie nikt go nie nadzoruje. Wystarczy spojrzeć na rok 2024, gdy łagodna zima nie pozwoliła w ogóle na bezpieczny lód.