11 października 2026 r. na cmentarzu żydowskim przy ul. Kozielskiej 16 w Katowicach odsłonięto odrestaurowany nagrobek Ignatza i Johanny Grünfeldów. Zabytek zniszczony przez złomiarzy około 2010 r. odzyskał dawną formę dzięki trzyletnim staraniom i dofinansowaniu z trzech źródeł publicznych.
Katowice mają zwyczaj pamiętania o swoich budowniczych — dosłownie i w przenośni. W niedzielę, 11 października 2026 r., przy ul. Kozielskiej 16 zebrali się przedstawiciele gminy wyznaniowej, konserwatorzy i mieszkańcy, by wspólnie odsłonić odnowiony nagrobek Ignatza i Johanny Grünfeldów. Moment był wyjątkowy: jeden z najbardziej okazałych pomników na katowickim cmentarzu żydowskim wrócił do życia po kilkunastu latach niebytu.
Uroczystość miała charakter zarówno symboliczny, jak i bardzo konkretny. Za słowami o pamięci i dziedzictwie stały trzy lata żmudnych prac, kilka rund wniosków o dofinansowanie i praca dyplomowanego konserwatora dzieł sztuki. Bez tego splotu wysiłków nagrobek — zawalony, rozkradziony, traktowany przez złomiarzy jak zwykły surowiec — mógłby już nigdy nie odzyskać swojej formy.
Najczęściej zadawane pytania
Kim był Ignatz Grünfeld i dlaczego jego nagrobek jest ważny?
Ignatz Grünfeld był XIX-wiecznym mistrzem budowlanym i przedsiębiorcą, który przybył do Katowic w połowie XIX w. i aktywnie uczestniczył w budowie miasta. Zasiadał w Radzie Miejskiej od 1866 r. aż do swojej śmierci w 1894 r. Jego nagrobek na cmentarzu żydowskim przy ul. Kozielskiej 16 jest największym nagrobkiem na tej nekropolii i jednym z cenniejszych obiektów dziedzictwa żydowskiego w Katowicach.
Kto sfinansował renowację nagrobka Grünfeldów?
Renowacja była możliwa dzięki dofinansowaniu z trzech źródeł publicznych: od Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dotacje w latach 2024–2026), Miasta Katowice oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego (środki pozyskane w 2026 r.). Beneficjentem i organizatorem projektu była Gmina Wyznaniowa Żydowska w Katowicach.
Kto przeprowadził prace konserwatorskie przy nagrobku?
Wymagające prace konserwatorskie przeprowadził dyplomowany konserwator dzieł sztuki Wawrzyniec Woźniak. Renowacja przebiegała w trzech etapach i trwała od września 2024 r. do 2026 r. Przy pozyskiwaniu środków finansowych kluczową rolę odegrał Sławomir Pastuszka.
Dlaczego nagrobek wymagał renowacji?
Około 2010 r. nieznani sprawcy — prawdopodobnie złomiarze — wtargnęli na teren cmentarza i wydobyli metalowe zbrojenia z granitowego nagrobka, doprowadzając go do całkowitej ruiny. Przez kilkanaście lat pomnik pozostawał zawalony i zniszczony, bez szans na odbudowę. Starania o jego uratowanie formalnie rozpoczęły się w 2023 r.
Czy cmentarz żydowski przy ul. Kozielskiej jest dostępny dla zwiedzających?
Cmentarz przy ul. Kozielskiej 16 w Katowicach jest na co dzień zamknięty dla publiczności. Klucze posiada Gmina Wyznaniowa Żydowska oraz wolontariusze opiekujący się terenem. Okazją do zwiedzania są organizowane cyklicznie spacery z przewodnikiem — takie jak ten zaproponowany uczestnikom uroczystości odsłonięcia w październiku 2026 r.
Redakcja Informacje Katowice
Zespół redakcyjny portalu — informacje o inwestycjach, kulturze, sporcie i życiu codziennym Katowic.
Kontakt z redakcją
